Binnenlands Bestuur

Een slankere, efficiënte en transparantere overheid met sterke lokale besturen, dat was de belangrijkste doelstelling bij mijn aantreden als minister van Binnenlands Bestuur. Er werden maatregelen genomen om gemeenten en steden meer vertrouwen en verantwoordelijkheid te geven zodat ze hun bestuurskracht kunnen vergroten. Een greep uit de belangrijkste realisaties:

 

Integratie van OCMW en gemeente in 1 lokaal bestuur voor een sterk lokaal sociaal beleid

In Vlaanderen bestond er al langer een samenwerking tussen gemeente en OCMW, maar met de inwerkingtreding van het Decreet Lokaal Bestuur werd de integratie van gemeente en OCWM tot één lokaal bestuur een feit.  Hierdoor bepaalt vandaag 1 raad de strategische beleidslijnen en kunnen de lokale besturen een efficiënte organisatie uitbouwen. Bovendien werd de dienstverlening toegankelijker doordat het stigma van het OCMW wegviel. Daarnaast zorgt de hervorming voor een vermindering van minstens 925 betaalde politieke mandaten.

 

Afslanking provincies: minder bevoegdheden en minder politieke mandaten

Minder mandaten en minder bevoegdheden vormden de kern van de hervorming van de provincies. Sinds 1 januari 2018 concentreren de vijf Vlaamse provincies zich enkel nog op hun grondgebonden bevoegdheden waaronder 'Ruimtelijke Planning, Toerisme en de provinciedomeinen' en werden de persoonsgebonden bevoegdheden zoals 'Cultuur, Jeugd, Welzijn en Sport' overgeheveld naar de lokale en/of de Vlaamse overheid, samen met de middelen, het personeel en de infrastructuur. Minder bevoegdheden betekent ook minder politici. Zo halveerde het aantal provincieraadsleden van 351 naar 175 en telt elke provincie vandaag niet langer 6 maar 4 gedeputeerden.

 

Deugdelijk bestuur bij de intercommunales

Om het deugdelijk bestuur bij intercommunales aan te moedigen, werden de regels verstrengd. De omvang van de raden van bestuur werd beperkt. Zo kunnen deze voortaan uit maximum vijftien bestuurders bestaan. Hierdoor kunnen ze zich - door hun beperktere en efficiëntere omvang - beter focussen op hun rol als strategische besluitvormers. De hoogte van de zitpenningen werd ook beperkt en mag nog maximaal 205 euro per vergadering bedragen. Dat geldt ook voor al wie zetelt in de onderliggende structuren van intercommunales.

De minister-presidentnorm werd veralgemeend opgelegd aan de personeelsleden van de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. Dit betekent concreet dat de legale en extralegale vergoedingen nooit boven de totaalsom van vergoedingen van de minister-president kunnen liggen. Tenslotte werd ook de mogelijkheid gecreëerd om onafhankelijk bestuurders aan te stellen en is er meer aandacht voor het genderevenwicht in de raden van bestuur: maximum 2/3 van de bestuurders kunnen van hetzelfde geslacht zijn.

 

Minder betutteling en meer autonomie voor de lokale besturen

Om de lokale besturen meer ruimte te geven om een beleid op maat van de eigen gemeente te voeren, werd er gesnoeid in allerhande rapporteringsverplichtingen en overbodige regels die door de Vlaamse overheid werden opgelegd. In overleg met de lokale besturen (in de ‘paritaire commissie decentralisatie’) werd de beleidsruimte voor de gemeenten zelfs in tal van beleidsdomeinen zelf uitgebreid. Zo kregen de gemeenten bijvoorbeeld meer mogelijkheden om een personeelsbeleid op maat van de eigen organisatie te voeren en werd het beleid inzake leegstaande woningen volledig een autonome lokale bevoegdheid.

Naast minder regels, werden er sinds 2016 voor bijna een half miljard euro aan financiële middelen toevertrouwd aan de lokale besturen, en dit zonder dat gemeenten hierover verantwoording moeten afleggen aan de Vlaamse overheid. Ze kunnen dus zelf beslissen waaraan en op welke manier ze deze middelen besteden. Subsidies in de sectoren cultuur, jeugd, sport, ontwikkelingssamenwerking, onderwijsbeleid, integratie en kinderarmoede, goed voor meer dan 130 miljoen euro, werden ingekanteld in het Gemeentefonds. Ook de financiering die lokale besturen voor de GESCO’s (dit zijn gesubsidieerde contractuelen) kregen, zo’n 332 miljoen, kunnen de lokale besturen voortaan voorwaardenvrij besteden.

 

Vrijwillige fusies van gemeenten voor een efficiëntere en meer klantvriendelijke dienstverlening

Om een efficiënte en klantvriendelijke dienstverlening te kunnen uitbouwen, is voldoende schaalgrootte een belangrijke voorwaarde. Daarom werd een pakket maatregelen uitgewerkt om gemeenten te stimuleren om in een vrijwillige fusie te stappen. Een schuldovername tot 20 miljoen euro per fusie gaf daarbij een duwtje in de rug terwijl het Agentschap Binnenlands Bestuur voor de juiste begeleiding zorgde. Hoewel er op het woord ‘fusie’ jarenlang een taboe kleefde in Vlaanderen, leidde dit wel degelijk tot resultaten. Zo kozen 15 Vlaamse gemeenten ervoor om verder te gaan in 7 nieuwe fusiegemeenten, namelijk Aalter, Deinze, Kruisem, Lievegem, Oudsbergen, Pelt en Puurs-Sint-Amands.

 

De Vlaamse centrumsteden ondersteunen in hun ontwikkeling tot Smart Cities

De 13 Vlaamse centrumsteden worden ondersteund om zich verder te ontwikkelen tot ‘smart cities’. Door de jaarlijkse ‘Slim in de stad’ -prijs worden steden gestimuleerd om toekomstgericht na te denken over hoe technologie (het zogenaamde ‘Internet of Things’) de stedelijke uitdagingen kan helpen aanpakken. Concreet gaat dit onder meer over het zoeken van oplossingen voor file- en parkeerproblemen, het energie-efficiënter aanwenden van straatverlichting of het automatiseren van de afvalophaling. Voorts trok ik 1 miljoen euro uit voor het opstarten van het Smart Flanders-programma dat werkt aan een overkoepelende Vlaamse ‘Slimme Regio-strategie’. Zo werden de steden, onder impuls van het toonaangevende onderzoekscentrum IMEC, samengebracht om gezamenlijk hun smart city-beleid uit te stippelen. Tenslotte werden sinds 2014 meer dan 60 miljoen aan subsidies toegekend voor innovatieve stadsvernieuwingsprojecten en investeringen in sociale infrastructuur.

 

 

Klik hier voor de volledige beleidsnota Binnenlands Bestuur en Stedenbeleid. 

 

Nieuws over dit onderwerp

Vlaamse financiering naar lokale besturen met 1 miljard euro gestegen

De algemene financiering van de lokale besturen door Vlaanderen is tussen 2014 en 2019 gestegen van 2,3 miljard euro naar bijna 3,4 miljard euro, of een stijging van 46 procent. Dat staat te lezen in …

Minister Homans beloont Slimme Steden

Vlaams minister van Stedenbeleid Liesbeth Homans beloonde op 7 mei 2019 de steden Gent, Roeselare en de Vlaamse Gemeenschapscommissie (Brussel) met een subsidie van 145.000 euro. De steden ontvangen …

Vlaams minister Homans investeert 7 miljoen euro in sociale infrastructuur

Vlaams minister van Stedenbeleid en Armoedebestrijding Liesbeth Homans (N-VA) ondersteunt, in het kader van een oproep naar investeringen in sociale infrastructuur,  8 projecten met een subsidie voor …